Giro di Ćiro Sarajevo–Pale: Zvanično otvorena nova biciklistička ruta
Bosna i Hercegovina je bogatija za još jednu svjetsku turističku atrakciju koja na savršen način spaja istorijsko naslijeđe, netaknutu prirodu i aktivni turizam. Početkom juna 2026. godine, zvanično je otvorena biciklistička staza "Giro di Ćiro Sarajevo – Pale", spektakularna ruta izgrađena na trasi nekadašnje legendarne uskotračne pruge. Ova staza ne predstavlja samo novu infrastrukturu za ljubitelje dvotočkaša, već i simbolički most koji povezuje gradove, zajednice i entitete, otvarajući potpuno novu dimenziju turističke ponude ovog dijela Balkana.
Detalji staze ukratko:
- Giro di Ćiro: Projekat revitalizacije stare pruge duge 13 km kroz spektakularni kanjon Miljacke.
- Infrastruktura: Rekonstruisano je 9 tunela (opremljenih solarnom rasvjetom) i zaštićeni su kritični dijelovi staze.
- Profil: Lagan i konstantan uspon od oko 3% iz pravca Sarajeva ka Palama, idealan za sve nivoe vozača.
- Službeni naziv: Iako je projekat nazvan Giro di Ćiro, trasa je poznata i kao Ćirina pruga Sarajevo Pale.
Šta je Giro di Ćiro?
Projekat Giro di Ćiro predstavlja vizionarsku inicijativu čiji je primarni cilj revitalizacija napuštenih željezničkih koridora iz austrougarskog perioda i njihovo pretvaranje u moderne, ekološki prihvatljive biciklističke i pješačke staze. Inspirisan uspješnim evropskim modelima (poput čuvenih Greenways staza u Španiji i Italiji), ovaj projekat nastoji udahnuti novi život starim prugama kojima su nekada tutnjali parni vozovi.
Ova trasa je prva u nizu dionica koje se obnavljaju u sklopu ove šire mreže na području Sarajeva i Istočnog Sarajeva. Cilj je kreirati jedinstvenu i međusobno povezanu cikloturističku mrežu koja će privući domaće i strane turiste, podstaći razvoj lokalnih biznisa (poput pansiona, restorana i servisa za bicikle) te promovisati zdrave stilove života.
Ono što "Giro di Ćiro" izdvaja od običnih biciklističkih staza jeste činjenica da ona prolazi kroz zaštićena prirodna područja i nudi neposredan dodir sa arhitektonskim čudima s početka 20. vijeka – kamenim podzidama, mostovima i tunelima koji su ručno klesani u strmim stijenama kanjana.
Istorija: Inženjersko čudo Austro-Ugarske
Da bismo u potpunosti razumjeli značaj ove staze, moramo se vratiti na početak 20. vijeka. Nakon dolaska Austro-Ugarske monarhije u Bosnu i Hercegovinu, započela je masovna industrijalizacija i izgradnja željezničke mreže. Jedan od najvažnijih i najzahtjevnijih projekata bila je tzv. Istočna pruga (Ostbahn), koja je povezivala Sarajevo sa istočnom granicom monarhije prema Srbiji.
Dionica pruge Sarajevo–Pale–Višegrad puštena je u saobraćaj 4. jula 1906. godine. Izgradnja ove pruge bila je pravi inženjerski podvig tog vremena. Radnici su se suočavali sa surovim terenom kanjona rijeke Miljacke i Paljanske Miljacke, te su morali savladati ogromne visinske razlike. Na cijeloj Istočnoj pruzi izgrađeno je čak 99 tunela, kao i bezbroj vijadukata, potpornih i obložnih zidova koji i danas prkose zubu vremena.
Legendarni parni voz, od milja nazvan "Ćiro", decenijama je bio jedina veza lokalnog stanovništva sa ostatkom svijeta. Prevozio je ljude, ugalj, drvnu građu i poštu. Nažalost, modernizacijom saobraćajne mreže, uskotračne pruge su postale ekonomski neisplative. Posljednji Ćiro ovom trasom prošao je 1978. godine, nakon čega su šine demontirane, a nekadašnja pruga prepuštena zaboravu. Sve do danas, kada legendarna Ćirina pruga Sarajevo Pale ponovo oživljava u potpuno novom ruhu.
Zvanično otvaranje i obnova rute
Zvanično otvaranje biciklističke staze "Giro di Ćiro Sarajevo – Pale" upriličeno je 8. juna 2026. godine. Ovaj svečani događaj okupio je brojne građane, ljubitelje biciklizma, te visoke zvaničnike koji su podržali realizaciju ovog istorijskog projekta.
Projekat je finansiran bespovratnim sredstvima Evropske unije u iznosu od 2,3 miliona eura. Ova ogromna investicija omogućila je potpunu rekonstrukciju i osiguranje trase. Radovi su uključivali:
- Sanaciju i uređenje približno 13 kilometara staze.
- Kompletnu rekonstrukciju 9 tunela različite konstrukcije, koji su sada opremljeni modernom solarnom rasvjetom.
- Obnovu dva istorijska mosta i izgradnju jedne obilaznice.
- Postavljanje kompletne vertikalne i horizontalne saobraćajne signalizacije.
- Ugradnju sigurnosnih i zaštitnih ograda na kritičnim dionicama duž kanjona.
Tehničke karakteristike (Dužina i profil)
Nova biciklistička staza je dizajnirana da bude dostupna apsolutno svima – od profesionalnih sportista do porodica sa djecom na e-biciklima.
Zahvaljujući činjenici da staza prati trasu nekadašnje željeznice, uspon je konstantan ali izuzetno blag. Lokomotive iz tog perioda nisu mogle savladavati strme nagibe, pa je staza projektovana tako da se visinska razlika savladava postepeno. Vožnja iz pravca Sarajeva prema Palama zahtijeva lagani napor, dok je povratak sa Pala prema Sarajevu gotovo u potpunosti opuštajući spust kroz kanjon.
Zanimljive lokacije duž rute
Vožnja stazom "Giro di Ćiro" predstavlja svojevrsno putovanje kroz vrijeme i prirodu. Duž ovih 13 kilometara proći ćete kroz nevjerovatne predjele i vidjeti lokacije koje oduzimaju dah:
1. Vijećnica i šetalište Dariva
Vaša avantura počinje ispred sarajevske Vijećnice. Odmah se nadovezujete na poznato šetalište Dariva, koje se nalazi unutar Zaštićenog pejzaža "Bentbaša". Područje obiluje zelenilom i stijenama koje privlače alpiniste.
2. Kozija ćuprija
Jedan od najstarijih i najljepših mostova iz osmanskog perioda u BiH. Ovaj kameni jednolučni most premošćuje Miljacku i nekada je predstavljao istočnu kapiju grada na starom Carigradskom drumu.
3. Devet osvijetljenih tunela
Apsolutno najveća atrakcija na stazi! Prolazak kroz tunele klesane u stijenama nekada je bio mračan i rizičan, a danas su svi tuneli osigurani i opremljeni ekološkom solarnom rasvjetom koja se pali na senzore pokreta.
4. Stara željeznička stanica Pale
Nakon prolaska kroz Park prirode Trebević, staza završava na ulazu u Pale, u neposrednoj blizini stare austrougarske željezničke stanice koja je izgrađena u prepoznatljivom alpskom stilu.
Preuzmite GPX mapu i savjete za vožnju
S obzirom na to da je staza jasno definisana i da nema previše skretanja jer prati nekadašnji nasip pruge, navigacija je izuzetno jednostavna. Ipak, posjedovanje GPX fajla olakšava praćenje preostale kilometraže, visinskog profila i tačnih lokacija tunela.
Prije nego što se uputite u kanjon, pobrinite se da su vam kočnice i gume ispravni, te ponesite osnovni alat. Za preuzimanje zvanične GPX rute i dodatne detaljne savjete o parkingu i tehnikama vožnje, posjetite naš glavni vodič za Ćirinu prugu Sarajevo Pale.
Česta pitanja (FAQ)
